Een monoblock warmtepomp kiezen voor jouw woning

Als je een warmtepomp overweegt, kom je al snel de termen monoblock en split tegen. Ze beschrijven hoe de onderdelen zijn verdeeld, niet hoeveel warmte jouw woning nodig heeft of hoeveel stroom het systeem zal gebruiken. Een monoblock kan binnen of buiten staan; hieronder gaat het vooral om de veelvoorkomende buitenopstelling. Je leest waar het verschil met split zit, welke woningkenmerken tellen en wat je vóór akkoord op een offerte wilt controleren.

Wat is een monoblock warmtepomp?

Een monoblock is een lucht-waterwarmtepomp: het toestel haalt warmte uit de buitenlucht en draagt die over aan water voor de verwarming. Bij een buitenmonoblock zitten de warmtepompcomponenten samen in één behuizing buiten. Tussen het toestel en de woning lopen waterleidingen. Bij een splitwarmtepomp is de installatie verdeeld over een buitenunit en een binnenunit; daartussen loopt het koudemiddelcircuit.

De naam zegt dus iets over de opbouw, niet over het vermogen, rendement of de geschiktheid voor jouw huis. Ook bestaan er monoblockmodellen voor binnen. Volgens Milieu Centraal over warmtepomptypen kan een buitenmonoblock ongeveer één tot drie keer zo groot zijn als een airco-buitenunit; de precieze afmeting hangt onder meer af van het vermogen. Controleer daarom de maatvoering van het aangeboden model en teken de plek op schaal in.

Wanneer past een monoblock bij je woning?

Kijk eerst naar de warmtevraag en het bestaande afgiftesysteem. Een warmtepomp werkt met water dat door radiatoren of vloerverwarming stroomt. Hoe goed die warmte in de kamers terechtkomt, en welke watertemperatuur daarvoor nodig is, beïnvloedt de werking. Isolatie, kierdichting en de staat van het verwarmingssysteem zijn daarom relevant vóór je een toestel kiest.

Een monoblock is niet automatisch volledig elektrisch. Er zijn hybride uitvoeringen, waarbij de cv-ketel op momenten kan bijspringen, en volledig elektrische uitvoeringen die ook de rol van de ketel overnemen. Bij een volledig elektrische opstelling is doorgaans ruimte nodig voor een voorraadvat voor warm tapwater. Een hybride warmtepomp heeft een andere taak en laat de ketel in gebruik; vergelijk die situatie met de uitleg over verwarmen met een hybride warmtepomp.

Denk ook na over de buitenruimte. Het toestel moet lucht kunnen aanzuigen en uitblazen en mag niet op een plek staan waar geluid of trillingen hinderlijk worden. De kortste leidingroute naar de woning kan praktisch zijn, maar de ligging ten opzichte van ramen, slaapkamers, erfgrenzen en de buren telt eveneens. Vraag de installateur om de voorgestelde locatie te onderbouwen, niet alleen om een toestelprijs.

Wat verschilt er tussen monoblock en split?

Bij een buitenmonoblock loopt verwarmingswater tussen de buitenunit en de woning. Die leidingen moeten goed worden geïsoleerd; bij een buitentraject verdient bescherming tegen bevriezing expliciete aandacht. Bij split loopt het koudemiddel tussen de buiten- en binnenunit en zit een deel van de installatie binnen. Dat vraagt om een andere installatieaanpak en beïnvloedt welke werkzaamheden nodig zijn.

Ook het koudemiddel is een vergelijkingspunt. Sommige buitenmonoblocks kunnen een natuurlijk koudemiddel gebruiken, zoals propaan. Dat is brandbaar en vraagt om een passend toestel en deskundige installatie; ga niet zelf aan het koudemiddelcircuit werken. De klimaateffecten van koudemiddelen verschillen. Vergelijk het gebruikte koudemiddel apart van het totale energiegebruik en de prestaties van het systeem.

Een splitopstelling kan juist passen als de plaatsing van waterleidingen buiten lastig is of als de indeling binnen en buiten daarom vraagt. Er is geen algemene winnaar: vergelijk de installatie als geheel, inclusief binnenruimte, leidingroutes, geluid, koudemiddel en onderhoud. Neem ook mee of je een hybride of volledig elektrische oplossing zoekt. Voor het bredere stappenplan bij duurzame keuzes in huis kun je beginnen bij duurzame energie voor je woning.

Hoe beoordeel je geluid en de plek buiten?

Een buitenunit bevat onder meer een ventilator en compressor. Het geluid hangt niet alleen af van het type warmtepomp, maar ook van het vermogen, de gekozen bedrijfsinstellingen en de omgeving. Een muur of hoek kan geluid weerkaatsen; een opstelling dicht bij een raam of erfgrens kan daardoor ongunstig uitpakken.

Voor buiten opgestelde installaties gelden geluideisen. Milieu Centraal beschrijft als grenswaarden op de erfgrens maximaal 45 decibel overdag en 40 decibel in de avond en nacht. De Rijksoverheid legt uit dat de bepalingsmethode voor de eisen voor warmtepompen en airco’s met ingang van 1 april 2021 van kracht werd. Laat de installateur de geluidssituatie van jouw voorgestelde plek beoordelen en onderbouwen. Vraag welke bedrijfsstand en meet- of rekenmethode bij die beoordeling zijn gebruikt.

Vraag daarnaast naar vrije ruimte rond het toestel, trillingsdemping, afvoer van dooiwater en bereikbaarheid voor onderhoud. Laat ook schriftelijk vastleggen welke onderdelen bij de offerte horen. Een lage toestelprijs zegt weinig als aanpassingen aan de leidingen, regeling of elektrische aansluiting apart blijken te komen.

Welke gegevens horen in de offerte?

Een bruikbare offerte maakt duidelijk waarom het gekozen vermogen en type bij de woning passen. Vraag om de uitgangspunten voor de berekening, de beoogde aanvoertemperatuur van het verwarmingswater en de verwachte rol van de cv-ketel als het om een hybride systeem gaat. Voor een volledig elektrische installatie moet ook duidelijk zijn hoe warm tapwater wordt gemaakt en waar het voorraadvat komt.

Controleer of de offerte vermeldt:

• merk, model en uitvoering, inclusief monoblock of split;
• berekend vermogen en de woninggegevens waarop dat is gebaseerd;
• plaats van binnen- en buitendelen en het leidingtracé;
• isolatie en bescherming van waterleidingen buiten;
• geluidsonderbouwing en eventuele maatregelen tegen trillingen;
• benodigd voorraadvat, regeling en aanpassingen aan radiatoren of vloerverwarming;
• werkzaamheden aan de elektrische aansluiting, inbedrijfstelling en afgesproken controles;
• garantie, onderhoud en wat uitgesloten is van de prijs.

Staat een toestel op de actuele meldcodelijst, controleer dan het exacte merk en model. De RVO-meldcodelijst vermeldt welke warmtepompen voor de ISDE in aanmerking kunnen komen; controleer de voorwaarden en de actuele vermelding voordat je op een subsidiebedrag rekent. De aanwezigheid van een type op een lijst maakt de installatie zelf nog niet passend voor jouw huis.

Hoe pak je de keuze stap voor stap aan?

Begin met de woning: noteer hoe je nu verwarmt, welke ruimtes moeilijk warm worden en of er plaats is voor een voorraadvat. Laat vervolgens de warmtevraag en het afgiftesysteem beoordelen. Vraag daarna offertes aan waarin dezelfde uitgangspunten en werkzaamheden staan, zodat je modellen en totaalwerk kunt vergelijken.

Beoordeel vervolgens de voorgestelde buitenplek en het geluid, en bespreek expliciet de route van waterleidingen of koudemiddelleidingen. Laat onduidelijkheden over elektrische werkzaamheden, vorstbescherming en oplevering vóór akkoord beantwoorden. Als je later ook warm tapwater wilt opslaan, neem dan de ruimte en capaciteit van het passende boilervat bij een warmtepomp mee in de vergelijking.

Hoe controleer je na installatie of het systeem goed is ingeregeld?

Vraag bij oplevering om uitleg over de instellingen, de regeling en de normale werking van het systeem. Laat vastleggen welke controles zijn uitgevoerd en welke instellingen voor jouw woning zijn gekozen. Een warmtepomp die vaak start en stopt, kamers niet op temperatuur krijgt of onverklaarbaar veel bijstook gebruikt, verdient nader onderzoek; één waarneming is op zichzelf geen bewijs van een defect.

Vergelijk het energiegebruik pas over een bruikbare periode en houd rekening met buitentemperatuur, ingestelde kamertemperatuur, tapwatergebruik en eventueel gebruik van de cv-ketel. Noteer storingen en veranderingen in comfort, zodat de installateur gericht kan controleren. Zo beoordeel je niet alleen of het toestel draait, maar ook of de installatie en de instellingen aansluiten op het gebruik van je woning.