Zo haalt een warmtepomp warmte uit lucht of bodem

Een warmtepomp maakt warmte niet rechtstreeks met een elektrisch verwarmingselement. Hij haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en brengt die op een bruikbare temperatuur voor je woning. Daardoor kan de warmtepomp met elektriciteit meer warmte leveren dan een elektrische kachel met dezelfde hoeveelheid stroom. Hoe dat werkt en wat het betekent voor je woning, hangt ook af van de warmtebron, de verwarming en de gekozen uitvoering.

Hoe brengt een warmtepomp buitenwarmte naar je woning?

De werking lijkt op die van een koelkast, maar dan omgekeerd: een koelkast voert warmte af uit de binnenruimte, terwijl een warmtepomp warmte naar je huis brengt. Volgens Milieu Centraal neemt de pomp warmte op uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en verhoogt hij de temperatuur met elektriciteit.

In het toestel circuleert een koudemiddel. Dat neemt warmte op uit de omgeving en verdampt. Een compressor brengt het gas onder druk, waardoor het warmer wordt. Vervolgens geeft het koudemiddel zijn warmte af aan het water van de centrale verwarming of aan een voorraadvat voor tapwater. Daarna koelt het af en begint de kringloop opnieuw.

Waarom levert een warmtepomp meer warmte dan hij aan stroom gebruikt?

De elektriciteit drijft vooral de compressor en andere onderdelen aan; de warmte zelf komt grotendeels uit de omgeving. Daardoor kan een warmtepomp met 1 kilowattuur stroom meerdere kilowattuur warmte leveren. Milieu Centraal noemt als algemene bandbreedte 3 tot 5 kilowattuur warmte per kilowattuur elektriciteit. Dat is geen vaste opbrengst: de verhouding verandert onder meer met de buitentemperatuur, de gewenste watertemperatuur en de installatie.

Bij het vergelijken van prestaties kom je de COP tegen, de verhouding tussen geleverde warmte en gebruikte elektriciteit onder bepaalde omstandigheden. Voor een jaarprestatie wordt vaak de SCOP gebruikt, die rekening houdt met een seizoen. Vraag daarom niet alleen naar een losse COP-waarde, maar ook naar de meetomstandigheden en het verwachte jaarverbruik in jouw woning.

Wat is het verschil tussen hybride en volledig elektrisch?

Een hybride warmtepomp werkt samen met een cv-ketel op gas. De warmtepomp verzorgt een groot deel van de verwarming; de ketel kan bijspringen als extra warmte nodig is. Bij een volledig elektrische warmtepomp is er geen cv-ketel nodig voor ruimteverwarming. Die installatie kan ook het tapwater verwarmen, meestal met een voorraadvat.

De keuze hangt niet alleen af van het apparaat. Isolatie, radiatoren of vloerverwarming en de warmtebehoefte bepalen mede welke uitvoering past. Ook stroomverbruik en de beschikbare netaansluiting verdienen aandacht. De Rijksoverheid adviseert wie een volledig elektrische warmtepomp overweegt om de ruimte op het elektriciteitsnet bij de netbeheerder te controleren. Voor de plaats van de warmtepomp in een bredere verduurzamingsaanpak kun je ook kijken naar maatregelen voor je woning.

Welke punten bepalen of de installatie goed werkt?

Een warmtepomp presteert het best wanneer het ontwerp aansluit op de woning. De temperatuur van het water dat naar radiatoren of vloerverwarming gaat, speelt mee: hoe hoger die moet zijn ten opzichte van de warmtebron, hoe meer werk het toestel doorgaans moet verzetten. Ook de afstelling en het gebruik van de verwarming beïnvloeden de uitkomst.

Dat verschil tussen woningen is zichtbaar in de Installatiemonitor 3.0. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland meldt dat de kwaliteit van de installatie, het afgiftesysteem en het gebruik door bewoners invloed hebben op de prestaties. Bij het beoordelen van een voorstel is een berekening voor jouw woning daarom nuttiger dan alleen een algemene besparingsclaim.

Hoe controleer je de keuze en het resultaat?

Laat vóór de keuze vaststellen hoeveel warmte je woning nodig heeft en welke watertemperatuur je bestaande afgiftesysteem vraagt. Vraag vervolgens hoe de installatie de verwarming en het tapwater verzorgt, welk elektrisch verbruik is geraamd en waarop de rendementsverwachting is gebaseerd. Bij een hybride systeem is ook relevant wanneer de ketel zal bijspringen.

Na installatie kun je het werkelijke stroom- en gasverbruik vergelijken met de uitgangssituatie, rekening houdend met verschillen in weer en stookgedrag. Zo zie je of de installatie doet wat vooraf is berekend en of de instellingen bij je woning passen.